Veelgestelde vragen

1. Luisteren

Een puber wil graag praten, als hij zich veilig en gewaardeerd voelt. Neem de tijd als hij iets wil zeggen. Laat zien dat je het graag wilt horen. Hij leert over zichzelf door met jou te praten en jij weet beter waar hij mee bezig is. Als ouder heb je misschien de neiging om veel te praten of om meteen te zeggen wat je ervan vindt. Maar luisteren is net zo belangrijk als praten. Als je kind het gevoel heeft dat je niet naar hem luistert en dat hij moet doen wat jij zegt, dan werkt dat juist averechts. Je kunt daarom beter proberen je te verplaatsen in je kind en begrip te tonen voor zijn mening of situatie. Breng wat humor in het gesprek, dan wordt het niet zo gewichtig. Lach samen, maar lach hem niet uit. Zo hou je een goed contact.

2. Maak regels

Pubers hebben regels nodig. Bijvoorbeeld over bedtijd, tijd om thuis te komen en waar ze naar toe kunnen gaan. Door deze regels weet je kind wat hij wel en niet mag. Blijf praten over de regels en hoe die voor je kind in de praktijk werken. Steun hem als het lastig is om de regels te respecteren. De afgesproken regels kunnen je kind motiveren om 'nee' te zeggen tegen vrienden. Als hij alcohol krijgt aangeboden kan hij zeggen: "Nee bedankt, van mijn ouders mag ik 2 weken niet msn'en als ik drink."

3. Leer je kind omgaan met verantwoordelijkheid

Je kind moet leren omgaan met verantwoordelijkheid. Dit betekent: zelf beslissingen nemen, situaties inschatten en situaties van verschillende kanten kunnen bekijken. Je kunt al vroeg beginnen om je kind daarop voor te bereiden. Op de basisschool kun je je kind al meer zelf laten beslissen. Eerst over simpele dingen zoals het uitgeven van zakgeld. En later over moeilijkere dingen.

4. Laat je kind zijn eigen mening ontwikkelen

Het is belangrijk dat je puber zijn eigen mening ontwikkelt. Hij moet ook leren om zijn mening te kunnen geven in gesprekken met anderen. Luister goed en stimuleer je puber zijn eigen mening te geven. Bijvoorbeeld over gebeurtenissen op school of thuis.

Dit is niet altijd te merken. Zeker niet als je kind maar één keer drugs heeft gebruikt.

Gedrag

Gebruikt je kind vaker drugs? Dan kan zijn gedrag veranderen. Het gaat bijvoorbeeld slecht op school. Houd er wel rekening mee dat je kind zich ook anders kan gedragen doordat hij in de puberteit zit of andere problemen heeft.

Praat erover

Heb je het idee dat je kind drugs gebruikt? Dan is het goed om een gesprek te hebben met je kind. En dan is het vaak prettig als je zelf ook wat afweet van drugs.

• Als je je kind wilt aanspreken op drugsgebruik, kies dan een goed moment. Ga het gesprek niet aan als je boos bent of als je kind terugkomt van een feestje, en ook niet als er anderen bij zijn. Kies liever een rustig moment uit.
• Confronteer je kind direct met wat je gezien hebt. Benoem wat je zag en geef aan dat je denkt dat hij drugs gebruikt.
• Vraag dan hoe lang hij dat doet, hoe vaak en met wie. Je mag bezorgd zijn, maar probeer wel open en belangstellend te zijn. Maak er geen kruisverhoor van, want dat werkt averechts.
• Probeer goed te luisteren naar wat je kind te zeggen heeft. Houd het gesprek rustig en vraag niet te veel door. Het is waardevol om te kunnen blijven communiceren.

Zeker als het probleem ernstiger blijkt dan je denkt, is het belangrijk dat je in gesprek kunt blijven om samen hulp te kunnen zoeken.

Onderhandelen kunnen ouders en kinderen over bijna alles: zakgeld, hoe laat thuiskomen, roken, drinken, opruimen, noem maar op.

Het is verstandig om alleen regels te bespreken die er echt toe doen. Dat scheelt een paar nutteloze discussies. Je laat een puber ook meer in zijn waarde als je geen punt maakt van een zoen geven of niet, wel of geen oorbel, hoe zijn haar moet worden geknipt, welke make-up is toegestaan en dat soort zaken. Accepteer ook dat je kind zo nu en dan experimenteert.

Tips

• Onderhandelen is vaak een begin. Over belangrijke zaken beslissen de ouders dan nog steeds.
• Als je kind verder opgroeit moet je soms dingen verbieden.
• Een wat oudere puber kan over steeds meer zaken zelf beslissen. Rond zijn 16e, 17e jaar kun je niet blijven verbieden. Afraden en uitleggen waarom, dat kan nog altijd.
• Een goede tactiek is om vooraf te bedenken hoe je dat gesprek gaat aanpakken en welk moment en welke plek geschikt zijn.

Veel CJG's organiseren bijeenkomsten over omgaan met pubers, daar krijg je tips en wat meer inzicht in hoe een puber in elkaar zit. Ook is het mogelijk een individueel gesprek te vragen met een opvoedkundige.

Steeds meer scholieren hebben een baantje. Dit kan een bijbaantje zijn na schooltijd, vakantiewerk of allebei.

Werken

Een brugklasser (tot 13 jaar) mag alleen lichte werkzaamheden doen, thuis of in de buurt. Hij mag geen zelfstandige werkzaamheden uitvoeren, alleen helpen. Voorbeelden: helpen in de winkel, oppassen, fruit plukken, auto's wassen, folders rondbrengen.

Verdienen

Er zijn bepaalde regels die bepalen hoeveel je kind mag werken en verdienen. Jongeren van 13, 14 en 15 jaar mogen bijvoorbeeld niet meer dan 12 uur per week werken. Daarbij zijn er ook regels met betrekking tot het werken op schooldagen en in de weekenden. Voor jongeren vanaf 16 jaar zijn deze regels minder streng. En voor jongeren vanaf 18 jaar gelden de algemene arbeidsregels volgens een CAO. Werken mag natuurlijk niet ten kosten van het huiswerk gaan.

Tips

• Het is goed om te leren voor jezelf te zorgen, te sparen voor grote uitgaven en om verantwoordelijkheid te dragen. Een puber voelt zich belangrijk en serieus genomen met een baantje!
• Je moet natuurlijk wel in de gaten houden dat het niet teveel wordt.

Of ze zwanger is, is makkelijk te onderzoeken met een zwangerschapstest. Ze kan ook gedwongen zijn tot seksuele gemeenschap.

Weegt ze te weinig?

Er kan ook iets anders aan de hand zijn. Bij een meisje dat niets van jongens moet hebben, haar vormen en lichaam verbergt onder wijde truien en veel sport kun je ook denken aan anorexia. Als een meisje erg licht van gewicht is, stopt de menstruatie.

Praat erover

Probeer haar te laten praten over haar lichaam en over wat zij denkt dat er aan de hand is en wat zij daarvan vindt. Spreek af dat zij naar de huisarts of de jeugdarts gaat. Het liefst ga je natuurlijk mee, maar als zij dat niet wil, zeg dan dat je wel wil horen wat de arts vindt. Afhankelijk van de uitkomst van het bezoek aan de arts, kunnen er verdere stappen nodig zijn. Blijf in gesprek, maar houd het open, zet haar niet onder druk.

Zwangerschap

Mocht ze toch zwanger zijn dan heeft je dochter je steun nodig. Hoe moeilijk het ook is en wat er ook allemaal door je heen gaat. Ze weet misschien zelf nog niet goed wat haar mogelijkheden zijn. Daarom kun je haar het beste zo goed mogelijk informeren. Probeer daarbij toch 'neutraal' te blijven en geen druk op haar te leggen. Ze zal uiteindelijk een keuze moeten maken, waar ze zich zelf goed bij voelt.